Home  /  ประเพณีสืบชะตาแม่น้ำร่องช้าง

ประเพณีสืบชะตาแม่น้ำร่องช้าง

ประวัติและความเป็นมาของแม่น้ำร่องช้าง มีอยู่สองตำนาน ตำนานหนึ่งนั้นปรากฏในตำนาน พระธาตุแจ่โหว้เวียงห้าว  ที่มีคูเวียงโบราณยังมีเหลือให้เห็นอยู่  ที่บ้านปาง  ตำบลคือเวียง  อำเภอดอกคำใต้ คราวเมื่อเมื่อท้าวพญาลิ้นก่านปกครองนั้น  ยังมีช้างพลายป่าเชือกหนึ่ง มีรูปร่างขนาดใหญ่ถึง 12 ศอก อาศัยอยู่ในป่าคงยา มีตั๋วด่ำ มีงาสีเขียว มีพละกำลังมหาศาล ชาวบ้านเรียกกันว่า "จ้างปู้ก่ำงาเขียว” ภายหลังมาช้างเชือกนั้นตกน้ำมันไล่ทำลายบ้านเรือนและผู้คนที่อยู่อาศัยบริเวณใกล้ป่าคงยา คนตั้งหลายก็แตกตื่น ไปหลบอาศัยอยู่ที่บ้านสักหลวงซึ่งเป็นเมืองที่ท้าวพญาลิ้นก่านปกครอง  เมื่อท้าวพญาลิ้นก่านทราบข่าวก็ให้ ตั้งเครื่องบูชาสักการะพระธาตุแจ่โหว้ ให้พสกนิกรทั้งหลาย สมาทานศีลห้า ศีลแปด ขอให้ผลบุญอานุภาพแห่งการรักษาศีลของพสกนิกร ช่วยป้องกันอันตรายจากช้างปู้ก่ำงาเขียวและเกณฑ์คนตั้งหลายขุดคูรอบเมืองป้องกันทั้งกลางวันกลางคืนอย่างรีบเร่งจนจอบเสียมถูกนิ้วมือขาดไป ใช้เวลาในการเร่งขุดคูเมือง 7 วัน 7 คืน จึงทำสำเร็จและสามารถป้องกันเมืองไว้ได้ คนทั้งหลายจึงเรียกเมืองป่าสักหลวงว่า "เวียงห้าว” และนามของท้าวพญาลิ้นก่านว่า  "พระญาเวียงห้าว” หลังจากนั้นช้างปู้ก่ำงาเขียวก็ไม่สามารถเข้าไปในเมืองได้  จนไปติดล่มอยู่หนองน้ำแห่งหนึ่ง  หนองน้ำแห่งนั้นมีปรากฏอยู่จนทุกวันนี้ซึ่งชาวบ้านเรียกว่า  "หนองหล่ม” อันปรากฏอยู่ที่บ้านหนองหล่มตราบจนทุกวันนี้  ข่าวช้างปู้ก่ำงาเขียว ได้เล่าต่อกันไปถึงธิดาของพญาเมืองนันบุรี(เมืองน่าน) ได้ทราบข่าวก็ทรงไคร่ที่จะได้งา มาทำเสื่อเพื่อประดับบารมี  อันว่าพญานันทบุรี มีความรักลูกเป็นอันมากจึงตีฆ้องประกาศทั่วไปว่า  "คนใดอาสาไปเอางาช้างปู้กำงาเขียวมาได้  พระองค์จักประทานเงินปันคำฮ้อย” เมื่อนั้นมีพรานคนหนึ่งรับอาสาไปเอางาช้างมา  นายพรานนั้นก็ออกเดินทางไปตามป่าดงพงไพรก็ไปฆ่าช้างตัดเอางาไปถวายพญานันทบุรี พญานันทบุรีก็ให้คนผู้ที่ฉลาดจักสานงาช้างเป็นเสื่อ ให้ธิดาข้างหนึ่ง อีกข้างหนึ่งเก็บไว้ประดับบารมี จนถึงปัจจุบันมีงาของช้างปู้ก่ำขาเขียวปรากฏในพิพิธภัณฑ์เมืองน่านจนทุกวันนี้ ส่วนช้างปู้ก่ำงาเขียวเมื่อตายแล้วก็มีฟ้าฝนตกลงมา  7 วัน 7 คืน เกิดน้ำท่วมใหญ่พัดเอาซากช้างปู้ก่ำงาเขียวไหลไปตามห้วยดินแดง เกิดเป็นร่องน้ำขนาดใหญ่ คนทั้งหลายจึงเรียกร่องน้ำนี้ว่า  "ฮ่องจ้าง”  (แม่น้ำร่องช้าง) จนทุกวันนี้ พิธีสืบชะตาแม่น้ำร่องช้าง ไม่มีบันทึกไว้ว่าจัดขึ้นครั้งแรกเมื่อใด จากการสอบถามผู้สูงอายุในอำเภอดอกคำใต้ที่อาศัยอยู่บริเวณ ริมแม่น้ำร่องช้าง จากคำบอกเล่าทราบเพียงแต่ว่าการสืบชะตาแม่น้ำร่องช้างในอดีตชาวบ้านจะทำกันเองง่ายๆในแต่ละจุดของแม่น้ำร่องช้าง ที่ตนอาศัยอยู่ โดยนิมนต์พระสงฆ์มาทำบุญและอุทิศส่วนบุญส่วนกุศลให้กับเทวดาที่รักษาแม่น้ำร่องช้าง ปัจจุบัน เทศบาลเมืองดอกคำใต้ได้จัดพิธีสืบชะตาลำน้ำร่องช้าง จัดขึ้นครั้งแรกใน วันอังคารที่ ๖ เมษายน ๒๕๕๓ อนุสาวรีย์ช้างปู้ก่ำงาเขียว(บริเวณข้างธนาคารกรุงไทยสาขาดอกคำใต้)  โดยเทศบาลเมืองดอกคำใต้ร่วมกับอำเภอดอกคำใต้วัดบุญเกิดและสภาวัฒนธรรมอำเภอดอกคำใต้ตลอดจนประชาชนชาวอำเภอดอกคำใต้ เพื่อให้ประชาชนอำเภอดอกคำใต้ได้แสดง ความกตัญญูกตเวทีต่อลำน้ำที่มีความสำคัญต่อการดำรงชีวิตของคนในท้องถิ่น ซึ่งจะก่อให้เกิดจิตสำนึกและสร้างการมีส่วนร่วมในการรับผิดชอบทรัพยากร ธรรมชาติร่วมกัน เพื่อที่จะได้อนุรักษ์ตลอดจนพัฒนาลำน้ำร่องช้างให้มีความอุดมสมบูรณ์อย่างยั่งยืนต่อไป  ปัจจุบัน ได้กำหนดการบวงสรวงมาเป็นวันที่ ๑๓ เมษายน ของทุกปี

          พิธีสืบชะตาแม่น้ำร่องช้าง จะเป็นพิธีที่จัดขึ้นเฉพาะอำเภอดอกคำใต้เท่านั้น นิยมประกอบพิธีใกล้บริเวณแม่น้ำร่องช้าง และพิธีสืบชะตา หมายถึง การต่ออายุให้ยืดยาวนานออกไป หรือเป็นสิริมงคลให้แก่ผู้สืบชะตา

             พิธีสืบชะตาแม่น้ำร่องช้าง เป็นพิธีสำคัญที่ประชาชนอำเภอดอกคำใต้จะได้สร้างจิตสำนึกที่ดีแก่ชาวอำเภอดอกคำใต้ เป็นประเพณีสืบทอดสู่ลูกหลาน ให้มีความกตัญญูกตเวทีต่อลำน้ำที่มีความสำคัญต่อการดำรงชีวิต และก่อให้เกิดจิตสำนึกและสร้างการมีส่วนร่วมในการรับผิดชอบทรัพยากร ธรรมชาติร่วมกัน เพื่อที่จะได้อนุรักษ์ตลอดจนพัฒนาลำน้ำร่องช้างให้มีความอุดมสมบูรณ์อย่างยั่งยืนต่อไป

POST A COMMENT

Write a Review

Contact the property

By creating an account you are accepting our Terms & Conditions